Các nhà thơ Pháp cuối TK XX (kỳ 4): Marie Étienne

Marie Étienne sinh năm 1938 tại Việt Nam. Ta không thể hình dung nữ thi sĩ này mà không nhớ rằng bà đã nhiều năm làm thư ký Nhà hát Quốc gia Chaillot và cộng tác đều đặn với hai tờ Action Poétique và Quinzaine Littéraire (Bán nguyệt san Văn), và hiện là một nhân vật nòng cốt của tờ Aujourd’hui Poésie (Hôm nay Thơ). Cách thức của bà – căng lên để chịu đựng sự dữ dội của thế giới, chịu đựng thời gian hay sự cô độc, và trong một ngôn ngữ nhân gấp bội các khoảng âm, các giọng, đòi hỏi chăm sóc đặc biệt những chỗ ngắt – không bao giờ dẫn chúng ta vào lòng bài thơ mà không chuẩn bị cho ta với một ý nghĩa nghi thức chắc là ảnh hưởng nhiều của kinh nhiệm sân khấu.

Sau khi gặp HH ở Paris năm 2000, bà đã nhờ HH tổ chức 1 chuyên đề về các nhà thơ VN đăng trên Europe, một tạp chí lớn của Pháp, và tuần báo “Aujourd’hui Poesis”, gồm Dương Tường, HH, Ý Nhi, Ly Hoàng Ly, Vi Thùy Linh,…

 marie-etienne

 

CÔ GÁI VỚI LŨ CHUỘT

Sáng tinh mơ tôi ở giữa một căn phòng

Căn phòng ngỡ ngàng cửa chớp đóng kín

Chiếc giường trải tấm khăn nhung phai màu

Có hoa marron như ở nhà bà nội

Cửa sổ ở phía cuối buồng tôi ngồi đấy

Trong chiếc ghế bành Claire ngồi trước mặt tôi

Trên sàn nhà lưng tựa vào thành giưòng

Đầu gục xuống tôi nâng lên tôi đỡ

Em đứng dậy người em sũng mồ hôi

Tôi ôm em vào lòng

“Em ơi nằm xuống

 

Tôi ôm em vào lòng

“Em ơi nằm xuống

-Không”, em nói với tôi rồi trở lại ngồi

Tôi không thấy đám đông nhưng nghe tiếng họ

Hát một bài kinh cầu từ ngoài phố

Gần đến nỗi tôi phát sợ chúng tôi đơn độc

Robbe đã đi một chuyến chơi xa

Anh gửi người quản lý quán ba

Bên cạnh cho tôi vài tấm hình dâm bẩn

Trên tấm bìa để riêng tôi đọc được

“Em là Mã Não có ruột Cristobal” *

 

“Em là Mã Não có ruột Cristobal”

Lời nhắn gửi chẳng gì thêm tôi chạy

Trên thềm cầu thang tôi ào xuống các bậc

Lúc nhúc những chuột là chuột

Để tránh

Đụng phải chúng tôi nhảy lên cao

Chúng cũng lên cao bằng cách trở thành

Những con heo

Ông chủ nhà đứng lại phía trên

Cúi xuống qua tay vịn và kêu lên

“Robbe đi rồi cô đừng có lầm lẫn

Thời này thiên thần không còn cánh nữa đâu”

 

“Thời này thiên thần không còn cánh nữa đâu”

Tôi nghĩ ngợi về hành trình mình đi bộ

Và quyết định leo lên cây cầu

Bằng sắt vượt qua con đường sắt

“Rồi ta sẽ đi theo con phố hướng lên

Núi”

Đó chính là con đường thuở nhỏ

Tôi vẫn đi đến trường học hàng ngày

Mất hai mươi phút

“Mình đủ thì giờ

Tôi tự nhủ, để điện thoại trước khi

Đi xa”

Nhưng cái trạm thì dơ dáy

 

Đi xa”

Nhưng cái trạm thì dơ dáy

Tôi phải đi vòng một đống trắng và mềm

Mới đến chỗ máy điện thoại

 

Trong khi

Tôi tưởng mình đã kéo cửa thì một

Cậu bé đi vào không lời xin lỗi

Cậu hành động cứ như ở nhà mình

Khuỷu tay quen thuộc tì vào cửa kính

Chúng tôi đứng chật chội và giam hãm

Cùng với cái vật chia cách và tập họp

Chúng tôi thôi hoãn lại thì hay hơn

 

 

 

* Theo tác giả bộc lộ với người dịch, thì bài này nằm trong một loạt thơ liên quan đến Freud và giấc mộng. Claire là tên một cô gái tình cờ bà gặp trong một hoàn cảnh khác, ở đây cái tên Claire hiện ra cũng chỉ là ngẫu nhiên. Câu “Em là Mã não có ruột Cristobal” cũng vậy, nó hiện ra không biết từ đâu; sau này bà mới nghe nói rằng Mã não là loại đá quí tạo bởi loại khoáng có tên là cristobal, nhưng Cristobal cũng là một tên người phổ biến trong các ngôn ngữ châu Âu, và Mã não (l’Agate) cũng trùng âm với một tên người dùng cho phái nữ (Agathe).

 

 

 

Họ bảo: tôi sẽ thực hiện những chuyến đi thật xa trái ngược với những kẻ ngủ hàng ngàn trong đất đang kết hợp với thịt mình để tự phân hủy. Tôi sẽ sang Chân trời Phương Đông và từ Hiện tại đi về Quá khứ qua Đường vòng các Vùng lạnh. Tôi là người bộ hành, đôi chân vâng lời và các đốt sống cổ ngay ngắn, tôi vững vàng chắc chắn.

 

Họ bảo nhìn kìa: bầu trời mở, biển mở, phương nam mở, phương bắc mở, phân nửa trời tây mở, phân nửa trời đông mở.

 

Họ bảo nhìn kìa: tôi mới sinh ra tôi mới sinh ra. Tên tôi là Đại Hắc, tôi là một kẻ đơn độc giữa cô liêu và cái gì sống trong tôi tôi làm nó hiển hiện, tôi kêu y hệt ngỗng trời, chao ôi sao tôi yếu ớt thế chao ôi sao tôi yếu ớt thế!

 

Tôi túm tóc những ngọn gió đông, tôi giữ chân những ngọn gió khác, và tôi chạy khắp bầu trời để bầu trời hấp thụ tôi, thực sự, đều đặn, vô số lần.

 

Sự thực là tôi tấn công, tôi đến gần và tôi ngồi xuống mà không thấy khó chịu, kích thích sự trả thù, sự thực là tôi mang trong mình, trên lưỡi trong họng, ký ức của Lời, tôi tiến lên tôi chạy khắp bầu trời và ánh mắt của trời rơi xuống tôi.

 

(Máu của người canh phòng)

 

 

 

 

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s