THƠ MỚI LẠ VÀ HAY (1): LY HOÀNG LY


LỜI THƯA: Sang TK 21, dòng thơ đổi mới, cách tân đang chuyển động rầm rộ. Tôi chọn một số bài trong đó viết lời bình. Bài sau đây của nhà thơ trẻ LHL đăng báo Thanh Niên, tôi lượm về bình, đã in ở 2 báo: Nghệ thuật mới Tết Quý Tỵ và Văn nghệ số 12/2014. 

MỞ NÚT ĐÊM

Chầm chậm, mở một chiếc nút áo 
Soi vào gương chầm chậm, mở hai chiếc nút áo 

Chầm chậm, mở ba chiếc nút áo 
Soi vào gương, chầm chậm, mở chiếc 
nút thứ tư 

Chầm chậm, mở năm chiếc nút áo 
Soi vào gương chầm chậm, mở nút thứ sáu… 

Tìm hoài không thấy nút thứ sáu 
Soi vào gương, cố tìm nút thứ sáu, 
nút thứ bảy, thứ tám, thứ chín… 

Mở mãi, muốn mở mãi 
Mở bầu trời đêm trong lồng ngực 

Nhưng áo chỉ năm nút 
Nhưng đêm là vô tận 

Mở mãi, muốn mở mãi 
Mà bầu ngực vẫn trắng, không đêm 

Mở mãi, muốn mở mãi 
Bầu ngực này căng đêm 
Soi vào gương 
Bất lực và khóc 

Trong vô vàn những giọt nước mắt 
Một giọt đêm ứa ra từ bầu ngực trắng.
LY HOÀNG LY

LỜI BÌNH CỦA NGUYỄN VŨ TIỀM
Thiếu nữ đứng soi gương, lần lượt mở nút áo của mình. Một-hai-ba-bốn-năm… những thao tác bình thường quen thuộc ai ai cũng từng làm hàng ngày, không có gì đặc biệt, đến mức chả có gì đáng nói. Ở khúc 1-2-3, tác giả lại dềnh dàng, rời rạc. Nhưng mở hết năm chiếc nút rồi, sao lại đòi mở nút thứ sáu, nút này không có. Mấu chốt của vấn đề bắt đầu từ cái nút tưởng tượng này. 

Đã biết chắc nút thứ sáu không có, sao lại đòi mở nút bảy-tám-chín? 
“Mở mãi, muốn mở mãi 
Mở bầu trời đêm trong lồng ngực”. 
À, tác giả muốn mở cái vùng tối bí ẩn của bản thể mình. Nếu vậy thì không phải bảy-tám-chín nút đâu, mà còn nhiều nữa, thăm thẳm vô cùng, mênh mang vô định… Có tâm hồn, tư tưởng, có ý thức, tiềm thức, linh cảm, có nỗi niềm, có khát vọng, buồn vui, hạnh phúc, khổ đau, có thiện, có ác… Tác giả không nói ra những điều này, nhưng tình huống, hoàn cảnh gợi ra khiến người đọc suy ngẫm mà hiển hiện bao nhiêu điều cụ thể và mơ hồ.
Trở lại những cái nút áo vật thể, vẫn chỉ có năm nút, làm sao đây? 
“Áo chỉ năm nút 
Nhưng đêm là vô tận” 
Tương phản giữa hữu hạn và vô cùng, tình cảnh chơi vơi chới với trước cái vô cùng thật đáng thương. 

“Mở mãi, muốn mở mãi 
Mà bầu ngực vẫn trắng, không đêm”. 
Phần trắng hiện thực thì quá ư là hạn chế, cô bé hy vọng ở cái phần đêm siêu thực cơ. Phần siêu thực mới có thể giải đáp được những câu hỏi rất thực tế và phức tạp của cuộc đời. Nhưng không được!
Hai khúc cuối vẫn tiếp tục:
“Mở mãi, muốn mở mãi 
Bầu ngực này căng đêm”. 
Bản thể chứa đựng nhiều lắm, bí mật lắm, vẫn là thân thể thịt da mình sao mà mênh mang, xa lạ? Khao khát muốn tìm hiểu khám phá mà đành bó tay. “Bất lực và khóc”. 
Khóc thật sự, khóc như mưa: “trong vô vàn những giọt nước mắt”… Đau khổ chăng? Ân hận điều gì chăng? Xót xa vì mình không hiểu được mình chăng? Muốn phơi bày tâm can nỗi niềm gì chăng? Tình cảm tha thiết chân thành. Cũng may, mãi đến phút cuối này, bầu trời đêm trong ngực mới cảm thông: “Một giọt đêm ứa ra từ bầu ngực trắng”. Giọt đêm tưởng tượng thôi, nhưng hiển hiện trước mắt ta lại rất thật. Rất thật nhưng ta cũng không thể nói đó là giọt gì. Thôi thì giọt gì cũng được, mỗi người cảm nhận một cách. Bài thơ đầy tâm trạng nhưng không rõ tâm trạng gì, lý do gì, khát khao gì, hay đang bế tắc điều gì?… 
Hình tượng thiếu nữ trước gương mở dần từng chiếc nút áo rất đẹp và ấn tượng. Nhưng không phải để chiêm ngưỡng vẻ đẹp tòa thiên nhiên tuyệt tác ấy, mà tác giả gợi cho ta một cuộc thăm dò, khám phá bản thể rất lý thú và kỳ bí. Năm chiếc nút áo gợi cho người đọc nghĩ đến cái cơ chế đóng kín mà tác giả muốn cởi bỏ, nhưng chỉ cởi được phần hữu hình, còn phần vô hình vô hạn thì bất lực. 
Muốn giải thoát, con người chỉ gặp đớn đau.
Tứ thơ được thiết kế chặt chẽ, mượn cái thật (năm nút áo) để nói cái không thật (bầu trời đêm trong ngực); mượn cái không thật (bầu trời đêm…) để nói cái rất thật (tâm trạng, tự vấn, cuộc tìm tòi khám phá chính mình, muốn giãi bày, giải thoát…). Cả bài thơ không có chữ nào mới nhưng cách diễn đạt tự nhiên, chứa đựng ý tưởng sâu sắc và mới lạ…

“Mở mãi, muốn mở mãi 
Mà bầu ngực vẫn trắng, không đêm”. 
Phần trắng hiện thực thì quá ư là hạn chế, cô bé hy vọng ở cái phần đêm siêu thực cơ. Phần siêu thực mới có thể giải đáp được những câu hỏi rất thực tế và phức tạp của cuộc đời. Nhưng không được!
Hai khúc cuối vẫn tiếp tục:
“Mở mãi, muốn mở mãi 
Bầu ngực này căng đêm”. 
Bản thể chứa đựng nhiều lắm, bí mật lắm, vẫn là thân thể thịt da mình sao mà mênh mang, xa lạ? Khao khát muốn tìm hiểu khám phá mà đành bó tay. “Bất lực và khóc”. 
Khóc thật sự, khóc như mưa: “trong vô vàn những giọt nước mắt”… Đau khổ chăng? Ân hận điều gì chăng? Xót xa vì mình không hiểu được mình chăng? Muốn phơi bày tâm can nỗi niềm gì chăng? Tình cảm tha thiết chân thành. Cũng may, mãi đến phút cuối này, bầu trời đêm trong ngực mới cảm thông: “Một giọt đêm ứa ra từ bầu ngực trắng”. Giọt đêm tưởng tượng thôi, nhưng hiển hiện trước mắt ta lại rất thật. Rất thật nhưng ta cũng không thể nói đó là giọt gì. Thôi thì giọt gì cũng được, mỗi người cảm nhận một cách. Bài thơ đầy tâm trạng nhưng không rõ tâm trạng gì, lý do gì, khát khao gì, hay đang bế tắc điều gì?… 
Hình tượng thiếu nữ trước gương mở dần từng chiếc nút áo rất đẹp và ấn tượng. Nhưng không phải để chiêm ngưỡng vẻ đẹp tòa thiên nhiên tuyệt tác ấy, mà tác giả gợi cho ta một cuộc thăm dò, khám phá bản thể rất lý thú và kỳ bí. Năm chiếc nút áo gợi cho người đọc nghĩ đến cái cơ chế đóng kín mà tác giả muốn cởi bỏ, nhưng chỉ cởi được phần hữu hình, còn phần vô hình vô hạn thì bất lực. 
Muốn giải thoát, con người chỉ gặp đớn đau.
Tứ thơ được thiết kế chặt chẽ, mượn cái thật (năm nút áo) để nói cái không thật (bầu trời đêm trong ngực); mượn cái không thật (bầu trời đêm…) để nói cái rất thật (tâm trạng, tự vấn, cuộc tìm tòi khám phá chính mình, muốn giãi bày, giải thoát…). Cả bài thơ không có chữ nào mới nhưng cách diễn đạt tự nhiên, chứa đựng ý tưởng sâu sắc và mới lạ…57Bạn, Minh Tường Hoàng, Vũ Trọng Quang và 54 người khác23 bình luận4 lượt chia sẻThíchThíchYêu thíchHahaWowBuồnPhẫn nộBình luậnChia sẻ

Bình luận
  • Lương Y Phan Toàn Rất thú vị! Cảm ơn anh đã cho người đọc những cảm xúc tươi mới về một bài thơ có thể nói là mới nhưng không phải ai đọc cũng thích!Ẩn hoặc báo cáo nội dung này
  • Qùy Thạch Thơ đang đòi hỏi bạn đọc phải cao hơn nhận thức trung bình của chính họ ! Tôi hy vọng với các bài bình thơ, nhà thơ Nguyễn Vũ Tiềm sẽ giúp bạn đọc chúng ta năng động hơn trong quá trình ” tự vượt lên chính mình” để nhìn nhận thơ.3Ẩn hoặc báo cáo nội dung nàyLương Y Phan Toàn đã trả lời ·  1 phản hồi
  • Nguyen Ngoc Tuan Thơ này anh viết thật hay
    Nhẹ nhàng tình cảm đong đầy từng câu
    Dịu dàng mà vẫn lắng sâu…Xem thêmẨn hoặc báo cáo nội dung này
  • Cử Nguyễn Quang Cám ơn nhà thơ cho tôi được đọc một bài thơhay với lời bình cũng rất tuyệt!Ẩn hoặc báo cáo nội dung này
  • Hoang Hung Share trên FB Văn ViệtChỉnh sửa hoặc xóa bình luận này
  • Vũ Quỳnh Không biết nhà thơ có nghĩ như vậy không nhưng bài bình của bác là thực tế sau sắc nhặt ra cái thần của bài thơ1Ẩn hoặc báo cáo nội dung này
  • Hoàng Vũ Thuật Ý nghĩa nhân văn chính là cái bản thể con người muốn được cởi bỏ, muốn thoát khỏi cơ chế ràng buộc. Nhưng ý nghĩa xã hội thì…Làm sao mà nói hết? Cám ơn anh N.V.T, mừng L.H.L có bài thơ rất hay.1Ẩn hoặc báo cáo nội dung này
  • De Ngu Tuyệt !Ẩn hoặc báo cáo nội dung này
  • Hoang Hung Cảm ơn anh, nhưng Ly vừa nhắn là sao bác Tiềm lại đổi tên bài thơ “mở nút đêm” thành “mở nút áo”? Hihi. có lẽ các vị quân tử luôn bị ám ảnh bởi hình ảnh ấy?Chỉnh sửa hoặc xóa bình luận này
  • Nguyen Vu Tiem Vâng, thưa nhà thơ Hoàng Hưng, không rõ tôi nhầm từ khi nào. Đúng là “Mở nút đêm” thì hay hơn. Tôi xin sửa ngay sau đây. Xin lỗi tác giả.1Ẩn hoặc báo cáo nội dung này
  • Qùy Thạch Nhầm từ trong vô thức ! Tuy nhiên, vẫn có thể để “mở nút áo” là cái cụ thể, cái vu vơ, cái vớ vẩn làm tên bài thơ, còn ” mở nút đêm” là cái đích đến, là cái ý lớn, ý ngầm mà tác giả muốn bạn đọc phải khám phá khi đọc bài thơ này ! Có thể như vậy mà …Xem thêm2Ẩn hoặc báo cáo nội dung này
    • Hoang Hung Nếu vậy, có thể đổi là “Mở nút” hoặc “Mở…” hihiChỉnh sửa hoặc xóa bình luận này
    Viết phản hồi…
  • Nguyen Vu Tiem Nhà thơ Thạch Quỳ góp thêm lời bình thú vị. Đúng là văn chương muôn màu sắc bàn bao giờ cho hết nhẽ!Ẩn hoặc báo cáo nội dung này
  • Văn Trường Phạm Văn là Người nên ai muốn hiểu sao thì còn Tuỳ .Nhưng nếu nguyên tác là Nút Đêm thì không thể tự ý đổi thành Nút Áo được .Luật Tác Quyền ?1Ẩn hoặc báo cáo nội dung này
  • Đặng Quế Phượng Tôi không có ý kiến bình luận gì song tôi chỉ đề cập đến (NĂM NÚT ÁO )mà k có những nút tiếp theo 6;7;8…NÚT ÁO thì có hạn mà NÚT ĐÊM thì vô cùng .Xin thưa :Vì sao áo nào cũng năm nút ?Bởi tượng trưng cho ( NGŨ UẨN )Theo nho giáo thì đó là năm giền…Xem thêm2Ẩn hoặc báo cáo nội dung này
  • Ai Tran Khi tác phẩm chuyển thể thành kịch bản, dàn dựng và diễn xuất kịch bản không tải được ý tác phẩm
    Bài thơ MỞ NÚT ĐÊM của Ly Hoàng Ly ,nếu không có lời bình ,và cách nhận của anh ,bài thơ không đặc sắc ,thẩm thấu cạn thì đồng nghĩa bài thơ nhạt vị
    Trân trọng người bình thơ ,mong anh thường xuyên mang đến những hữu ích thi vị ,lý thú cho những người yêu thơ như em được lĩnh hội và được nâng tầm nhận thức thêm lênẨn hoặc báo cáo nội dung này
  • Nguyen Vu Tiem Không ngờ năm nút áo lại phong phú ý nghĩa đến thế! Đúng là người đọc nhiều sách Thánh Hiền thì nói năng có khác thật. Cảm ơn nhà Hán học Dangphuong Dang. Vậy là bài “Mở nút đêm” cuả nhà thơ trẻ Ly Hoàng Ly có thêm những cảm nhận sâu sắc hơn, bao la hơn có lẽ ngoài ý muốn của tác giả. Thơ hay thì như có phép lạ ấy, thật kỳ diệu.Ẩn hoặc báo cáo nội dung nàyĐặng Quế Phượng đã trả lời ·  3 phản hồi
  • Hoang Ngoc Bich Toi thi khong hieu biet gi ve van tho lam, nhung doc bai tho cua nha tho Ly Hoang Ly va qua loi binh cua anh Nguyen Vu Tiem thi toi thay cam phuc nha tho tuy con tre ma da co nhung suy nghi sau sac de viet nen mot bai tho rat co y nghia sau xa va thuc te trong cuoc song cua con nguoi, toi thich bai tho nay va gui loi chuc mung nha tho va cam on anh Nguyen Vu Tiem.Ẩn hoặc báo cáo nội dung này
  • Nguyễn Minh Hiền Kính anh bây giờ anh đang ở đâu nếu không có lời bình của anh thì cái gì trong nút áo đó có nghĩa lý gì anh nhểẨn hoặc báo cáo nội dung này
Hoang Hung

Viết bình luận…

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s