T.S. ELIOT NÓI VỀ THƠ

MV5BNGY3MDY5MzMtMzY0ZS00YzIyLWEzYTEtOWY4NzZmMmQ2MGJiL2ltYWdlL2ltYWdlXkEyXkFqcGdeQXVyMTc4MzI2NQ@@._V1_UY317_CR17,0,214,317_AL_

Eliot đã nhìn thơ không như sự tuôn trào cảm xúc hay cái tôi mà là sự trốn khỏi những yếu tố ấy; nhưng ông chỉ ra một cách sắc bén rằng chỉ có ai sở hữu tính cách cá nhân và cảm xúc mới biết mong muốn trốn khỏi những cái đó nghĩa là gì. Như ông nói: “Người nghệ sĩ càng hoàn hảo, thì cái phần hoàn toàn tách biệt trong anh ta sẽ càng là con người đau khổ và tâm trí sáng tạo”. Vọng lại gần như chính xác những tình cảm của các bạn bè hiện đại chủ nghĩa Picasso, Stravinsky và Graham, ông ghi chú rằng các nhà thơ chưa chín thì bắt chước, nhưng các nhà thơ đã chín thì ăn cắp, trong tiến trình biến nội dung đạo văn thành cái gì đó riêng của mình, và, không phải không thông thường, thành cái gì đó hay hơn.

Eliot phản ánh rất rõ tiến trình thơ. Ông thấy, nhà thơ có sự nhạy cảm có thể tiêu hoá bất kỳ loại trải nghiệm nào. Tâm trí nhà thơ là một kho tiếp nhận, nắm giữ và lưu trữ vô số cảm nhận, câu nói, hình ảnh, v.v.; những thứ đó được giữ trong vô thức và hình thức chưa thành cho đến khi có thể hợp thành một hợp thể mới trong đó chúng được thể hiện cùng nhau. Ông nói về một “logic của tưởng tượng”, nó cũng mạnh mẽ, theo một cách riêng biệt của nó, như logic của các khái niệm và ý tưởng. Hơn nữa, ông lập luận rằng, đọc thơ là một trải nghiệm về cảm xúc, giống như nghe nhạc, có thể bị cản trở bởi sự thực thi sức mạnh luận lý. Theo ông, thơ hay nhất là thơ có thể nhớ một cách vô thức; nó cất lên từ, được xây nên trên cơ sở, và liên quan đến một nhịp điệu trong vô thức.

Trong cái có thể là đóng góp nổi tiếng nhất của ông cho việc phân tích văn học, là ý tưởng về sự tương liên khách quan. Các nhà thơ không trực tiếp truyền thông cảm xúc, ông nói. Đúng hơn, họ tạo ra tình huống hay hình ảnh sao cho cảm xúc ấy, khi được thể hiện, thì sẽ được truyền thông một cách thành công và hiệu quả. Ông nói, ta cần “một tập hợp sự vật, một tình huống, một chuỗi sự kiện sẽ phát biểu rõ ràng cái cảm xúc riêng biệt ấy, sao cho khi những ngoại diện – phải kết thúc trong trải nghiệm giác cảm – đã được cung cấp, thì cảm xúc được gợi lên”. Những nhà thơ đáng ghi nhận nhất là những người sở hữu thiên bẩm sáng tạo những sự tương liên khách quan ấy.

(trích sách “Creating Minds” Howard Gardner -“Trí khôn sáng tạo” HH dịch – bản thảo chưa xuất bản)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s